Werken op een plat dak: wanneer is dakrandbeveiliging nodig?

Wat de wet zegt

Artikel 3.16 van het Arbobesluit zegt dat er in elk geval valgevaar is als je 2,5 meter of meer kunt vallen, bij openingen in vloeren en bij omstandigheden die het risico groter maken. Het dak van een aanbouw of garage zit al snel op die hoogte.

De wet geeft ook de volgorde. Eerst een veilige werkvloer of een doelmatig hekwerk of leuning: die beschermt tot minstens 1 meter boven het werkvlak. Pas als dat niet of maar deels kan, of als het plaatsen gevaarlijker is dan het werk zelf, komen vangnetten en gordels met vanglijnen in beeld. Maatregelen die iedereen beschermen gaan daarbij voor op maatregelen die één persoon beschermen. De hele volgorde staat in ons artikel over valbeveiliging.

Wat de wet niet zegt, is hoe dicht je bij de rand mag komen. Dat heeft de branche zelf uitgewerkt.

Het schema van de dakdekkers: de afstand tot de rand

Werkgevers en werknemers in de dakbedekkingsbranche hebben in de Arbocatalogus Platte Daken een schema gemaakt. Het begint met één vraag: zijn er al vaste voorzieningen bij de dakrand, de lichtkoepels en de openingen? Dan is er niets extra's nodig. Zo niet, dan bepaalt de afstand tot het valgevaar wat je doet.

Afstand tot de rand, lichtkoepel of opening	Wat er nodig is
Meer dan 4 meter	Een zichtbare markering op minstens 4 meter van het valgevaar, in een kleur die duidelijk afwijkt van de rest van het dak, zolang het werk duurt
Tussen 2 en 4 meter	Een fysieke afzetting op minstens 2 meter van het valgevaar, op 1 meter hoogte. Bijvoorbeeld een lint, ketting of touw
Dichter dan 2 meter, gewoon werk	Collectieve voorzieningen, zoals een hekwerk langs de rand
Dichter dan 2 meter, kort werk	Een lijn: eerst een vaste lijn waarmee je de rand niet kunt bereiken, en alleen als dat niet kan een lijn die een val opvangt

Een lint is dus geen randbeveiliging. Het is een grens die je op afstand houdt, en het werkt alleen als het minstens 2 meter van de rand staat.

Het schema is een afspraak binnen de dakbedekkingsbranche. Werk je in een ander vak op een plat dak, dan blijft artikel 3.16 de regel en is het schema een bruikbare maatstaf.

Wat telt als kort werk?

De Arbocatalogus noemt vijf soorten:

• dakinspecties;
• dakopnames;
• periodiek reinigend onderhoud;
• reparaties waarbij niets wordt vervangen;
• het plaatsen en weghalen van de collectieve voorzieningen zelf.

Werk dat niet in dit rijtje staat, zoals een nieuwe dakbedekking leggen, is geen kort werk. Dan horen er binnen 2 meter van de rand collectieve voorzieningen.

Lichtkoepels en openingen

Het schema geldt niet alleen voor de dakrand. Lichtkoepels en andere daglichtvoorzieningen tellen net zo mee, en een opening in het dak is volgens de wet valgevaar, hoe hoog het dak ook is. Voor openingen geeft de Arbocatalogus twee oplossingen:

• Dichtleggen met beloopbaar materiaal, vastgezet met spijkers of schroeven en gemarkeerd met een kleur of een kruis.
• Een leuning direct rondom, minstens 1 meter boven het werkvlak, met een tussenleuning zodat geen opening groter is dan 47 centimeter, en een kantplank van minstens 15 centimeter als er geen opstaande rand van die hoogte is.

Werken aan een lijn: waar je op let

Een lijn is de laatste stap, niet de eerste. Als het zover is, vraagt de Arbocatalogus dit:

• Ankerpunten voldoen aan NEN-EN 795 of NEN-EN 17235 en zijn gekeurd zoals de leverancier voorschrijft. Ga dat na voor je begint.
• Het harnas voldoet aan NEN-EN 361 en past bij je postuur en gewicht.
• Er is altijd een tweede persoon die getraind is om een collega na een val te redden.
• Je lijnt aan zodra je het dak op stapt.
• Bij een lijn met valdemper reken je uit hoeveel vrije ruimte er onder je nodig is. In de praktijk is dat meestal minstens 6 meter.

Dat laatste punt wordt vaak vergeten. Op een aanbouw van 3 meter hoog is die ruimte er niet. Daarom gaat een vaste lijn, die je bij de rand vandaan houdt, voor.

Hoe kom je op het dak?

Een ladder is op een plat dak in principe alleen de weg naar boven, voor een hoogteverschil van hooguit 7,5 meter. Het Arbobesluit vraagt dat het overstappen van de ladder op het dak geen extra valrisico oplevert. Het A-blad Hellende daken van Volandis geeft daar maten bij: de ladder steekt 1 meter boven het vlak uit waar je op stapt, is bovenaan verankerd, en je stapt opzij af in plaats van over de bovenkant. Hoe je een ladder vastzet, lees je in ons artikel over wegglijden voorkomen.

Regen, ijzel en wind

Volgens het Arbobesluit wordt tijdelijk werk op hoogte alleen uitgevoerd als het weer de veiligheid niet in gevaar brengt. De Arbocatalogus vraagt om elke dag voor het begin na te gaan of het dak begaanbaar is: regen, sneeuw en ijzel maken een dak glad, en harde wind blaast mensen en materiaal om. Bij te harde wind stopt het werk. Wat dat voor ladders betekent, staat in ons artikel over ladders en wind.

België

De Belgische Codex noemt in de titel over werken op hoogte geen afstanden en geen hoogte. Wel dezelfde volgorde: de werkgever zorgt voor beveiliging tegen vallen en geeft collectieve bescherming voorrang op persoonlijke. Wat er op een bepaald dak nodig is, volgt uit de risicoanalyse. Meer daarover in ons artikel over de Codex.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke hoogte is dakrandbeveiliging verplicht?

Er is in elk geval valgevaar vanaf 2,5 meter valhoogte. Bij een opening in het dak of bij iets wat het risico groter maakt, zoals water of verkeer eronder, ook lager.

Is een afzetlint genoeg?

Alleen als je tussen 2 en 4 meter van de rand werkt, en het lint minstens 2 meter van de rand en op 1 meter hoogte hangt. Werk je dichter bij de rand, dan horen er collectieve voorzieningen zoals een hekwerk, of bij kort werk een lijn.

Hoe hoog moet een hekwerk zijn?

De wet vraagt bescherming tot minstens 1 meter boven het werkvlak. De Arbocatalogus voegt daar voor openingen een tussenleuning aan toe, zodat geen opening groter is dan 47 centimeter, en een kantplank van 15 centimeter.

Ik moet alleen een afvoer schoonmaken. Heb ik dan een hekwerk nodig?

Periodiek reinigend onderhoud valt onder kort werk. Is er geen vaste voorziening en zit de afvoer binnen 2 meter van de rand, dan werk je aan een lijn aan een gekeurd ankerpunt, bij voorkeur een vaste lijn waarmee je de rand niet haalt.

Mag ik alleen het dak op als ik aan een lijn werk?

Nee. De Arbocatalogus vraagt bij werken aan een lijn altijd een tweede persoon die getraind is om te redden.

Bronnen

• Arbeidsomstandighedenbesluit, artikelen 3.16 en 7.23
• Arbocatalogus Platte Daken: Valgevaar, met het schema Werkzaamheden op platte daken (bijgewerkt december 2025)
• A-blad Hellende daken (Volandis, vierde druk 2018), paragraaf 3.4.8 over de ladder als toegang
• Codex over het welzijn op het werk, Boek IV, Titel 5 (FOD Werkgelegenheid)

Dit artikel is een praktische uitleg en geen juridisch advies. De bronnen zijn gecontroleerd op 8 oktober 2026.