Veiligheid
De 15-minutenregel: hoe lang mag je op een ladder werken?
· 5 minuten lezen
Deze uitleg gaat over de regels in Nederland.
Vijftien minuten vanaf dezelfde positie is een vuistregel uit de praktijk, geen letterlijke wettekst. Het Arbobesluit staat een ladder als werkplek alleen toe als het risico gering is en het werk kort duurt. Wat dat betekent, en wanneer je een steiger nodig hebt.
De regel die bijna niemand kent
Vraag tien schilders hoe lang ze op een ladder mogen werken en negen halen hun schouders op. De vuistregel is korter dan je denkt: maximaal vijftien minuten achter elkaar vanaf dezelfde positie. Dat getal staat niet letterlijk in de wet. Het is hoe de praktijk en de arbocatalogi de "korte duur" uit het Arbobesluit concreet maken.
Niet vijftien minuten per dag, en niet vijftien minuten per klus. Vijftien minuten voordat je de ladder moet verzetten. Wie een kozijn schuurt, een goot uitspuit of een dakraam schoonmaakt, zit daar zo overheen.
Wat de wet zegt, en wat de praktijk ervan maakt
Er zijn drie grenzen die samen bepalen of je een ladder mag gebruiken:
- Vanaf 2,5 meter geldt valgevaar. Dat staat in artikel 3.16 van het Arbobesluit. Boven die hoogte moet je maatregelen nemen tegen vallen.
- Tot 7,5 meter stahoogte. Dat getal komt niet uit het Arbobesluit maar uit de bouw: Arbouw staat een ladder boven 7,5 meter stahoogte niet toe, en tussen 5 en 7,5 meter alleen na overleg. Moet je hoger werken, dan komt er een rolsteiger of hoogwerker.
- Maximaal vijftien minuten vanaf één positie, en alleen voor werk waarbij je licht materiaal hanteert en je een hand vrij houdt om je vast te pakken.
Die laatste twee horen bij elkaar. Een ladder is in de wet geen werkplek maar een toegangsmiddel: iets om ergens te komen, niet iets om vanaf te werken. Volgens artikel 7.23 mag werken vanaf een ladder alleen bij gering risico, en dan als het echt kort duurt of als de plek niets anders toelaat, bijvoorbeeld omdat je met een steiger niet bij de gevel kunt komen. Alle grenzen op een rij staan in ladder, rolsteiger of hoogwerker.
Wat is licht werk?
De wet noemt geen kilo's, de praktijk wel. Een veelgebruikte vuistregel: je neemt niet meer dan tien kilo mee omhoog, je gebruikt geen gereedschap dat je met twee handen moet bedienen, en je hoeft geen kracht te zetten waardoor de ladder opzij kan wegdrukken.
- Wel: een lamp vervangen, een raam zemen, een kabel wegwerken, een goot met de hand leeghalen.
- Niet: boren in beton, een kozijn schuren, met een hogedrukspuit werken, een zonnepaneel of een plaat naar boven dragen.
Hogedruk en zwaar gereedschap vallen af om dezelfde reden: de terugslag duwt je van de ladder af, en op dat moment heb je niets meer aan drie steunpunten.
Vijftien minuten, en dan?
Dan verzet je de ladder. Dat is geen trucje om de klok opnieuw te laten lopen: achter de regel zit het idee dat je niet te ver opzij gaat reiken. De grens die daarbij hoort is je navel, en die blijft tussen de bomen van de ladder. Moet je verder reiken, dan verzet je hem, ook als er nog tijd over is.
Merk je dat je de ladder elke tien minuten moet verzetten, dan is dat het signaal dat je het verkeerde middel gebruikt. Een rolsteiger staat er in een kwartier en daar werk je de hele dag vanaf.
Wat als je je er niet aan houdt?
Er lopen twee dingen tegelijk, en ze versterken elkaar. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan het werk stilleggen en een boete opleggen. Daarnaast ben je als werkgever aansprakelijk voor de schade van je medewerker, en dat bedrag is meestal een veelvoud van de boete. Lees ook wat er speelt rond de keuring en de aansprakelijkheid.
Het vervelende komt daarna: de verzekeraar kijkt mee. Is er anderhalf uur vanaf een ladder geboord, dan was dat geen kortdurend werk meer, en staat in het dossier dat er bewust van de regel is afgeweken.
Wat je er morgen mee doet
- Spreek af dat de ladder alleen omhoog gaat voor klussen van een kwartier. Duurt het langer, dan komt de steiger.
- Zet de ladder onder de juiste hoek, ongeveer één op vier, en zet hem vast. Die vijftien minuten helpen je niets als hij onderuit glijdt.
- Doe voor elk gebruik de controle van dertig seconden.
- Leg vast welke ladders je hebt en wanneer ze gekeurd zijn. Na een ongeval is dat het eerste wat er gevraagd wordt.
Kortom
Vijftien minuten, licht werk, tot 7,5 meter, en altijd drie steunpunten. Dat is de hele regel. Hij is er niet om je werk moeilijk te maken, maar omdat een groot deel van alle valongevallen op het werk van een ladder komt, en omdat vallen van drie meter al genoeg is om nooit meer aan het werk te komen.